Transparantiebenchmark

Nieuws

Verslag kick-off meeting Transparantiebenchmark

vri, 2015-05-29

“U mag met tomaten gaan gooien”, provoceert hoogleraar Auditing Dick de Waard van de RUG. Ten overstaan van een zaal met bijna honderd deelnemers aan de Transparantiebenchmark pleit hij voor meer focus en diepgang bij het schrijven van jaarverslagen. De Waard haalt daarbij Goethe aan: “In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister”. In Nederlands: in de beperking toont zich de meester.

Vier studenten aan de RUG hebben onderzoek gedaan naar de Transparantiebenchmark. De overkoepelende conclusie is dat de Benchmarkverslagen een volgende stap zouden moeten maken waarbij echt inzicht centraal staat. Zo ontdekte één van de studenten dat de materialiteitsanalyse - die de werkelijk relevant thema’s voor een organisatie blootlegt  – wel gemaakt maar doorgaans niet opgevolgd wordt. In de maatschappelijk jaarverslagen gaan de bedrijven vaak niet expliciet in op relevante thema’s uit de analyse.

 

Hoe geef je dan wel goed inzicht in bedrijfsprestaties? Moet er een aanvullend instrument komen naast de Transparantiebenchmark? Misschien is er zelfs wetgeving nodig, oppert De Waard. Goethe vervolgt zijn dichtregel niet voor niets met: Und das Gesetz nur kann uns Freiheit geben. Wat zoveel betekent als: en alleen de wet kan ons vrijheid geven. 

EZ pakt de suggestie op en gaat nadenken over de ontwikkeling van transparantie naar relevantie. Hoe krijgen we bedrijven gefocussed op hun eigen materialiteit?

Hier leest u de volledige presentatie van Dick de Waard. En de onderzoeken van de vier studenten: Allard Hibma, Corrie de Vries, Pieter Geerligs en Roy de Jong.

Transparantie bij NS

NS, winnaar van de Kristalprijs 2014, gaf een kijkje in de keuken. Aan het woord is Walter Withagen, teamleider interne communicatie a.i. en hoofdredacteur jaarverslag bij NS. Hoe zit het met transparantie bij NS in brede zin? Hoe werkt het specifiek bij het jaarverslag? Hoe maak je een impactanalyse en doe je aan waardecreatie? En natuurlijk, hoe win je de Kristalprijs?

In 2014 is NS een nieuwe reclamelijn ingegaan. In elk filmpje zit een transparant detail verstopt. Wat je ziet in één van de filmpjes is een bord met daarop vijf minuten vertraging. Withagen:  “Dat is redelijk opmerkelijk. Je wilt dat zoveel mogelijk mensen gebruik maken van je dienstverlening en toch laat je de vertraging zien. Vijf jaar geleden had NS dat niet gedaan. Maar dit is wat veel mensen herkennen. We doen het met een knipoog met als gevolg dat ze NS sympathieker vinden.” 

Transparantie wordt gevraagd op allerlei terreinen en dat is niet altijd makkelijk. Ga je naar buiten toe met de grootste risico’s die je loopt? Neem het thema van de Transparantiebenchmark dit jaar: eerlijke belastingen. Moet je constructies met het buitenland in je jaarverslag zetten? Dit zijn lastige dilemma’s. Wil je erover publiceren dan moet je daarvoor intern draagvlak hebben.

Transparantie helpt bij de verbetering van bedrijfsprocessen en om de relatie met stakeholders te verbeteren. Op NS.nl publiceert de vervoerder key performance indicators  (KPI’s) zoals het klantoordeel. 

Aan het publiceren van de KPI’s zit ook een nadeel: in de eerste drie maanden van 2015 waren de resultaten van NS veel slechter dan verwacht. Het publiceren daarvan maakt de organisatie kwetsbaar, bijvoorbeeld omdat media aan de haal kunnen gaan met deze uitkomst.

Impactanalyse en waardecreatie

Een vorm van transparantie die NS twee jaar geleden heeft toegevoegd is het in kaart brengen van de impact op de samenleving. NS maakt de gevolgen van hun activiteiten voor onder andere mobiliteit en inkoopkracht meetbaar. Withagen: “NS was één van de eerste bedrijven in Nederland die ermee begon. Het was zoeken naar de juiste methodiek. Die methode hebben we ook op onze website geplaatst met een  uitnodiging aan iedereen om te reageren.” 

De drie tips van Withagen voor een goed jaarverslag:

  • Begin op tijd en zorg dat je het onderwerp – bijvoorbeeld impactanalyse – vroeg in het proces agendeert.
  • Zorg voor een goed verhaal. Het moet te snappen zijn. Als je als communicatieadviseur samen met de MVO-manager optrekt heb je een verhaal dat staat, dat mensen inspireert.
  • Zoek steun vanuit de directie. Withagen:  “Vier weken voordat het jaarverslag zou verschijnen kwam de tekst bij de directie. Toen in één keer zwart op wit stond dat wij naast een positieve ook een enorm negatieve milieu-impact hadden vanwege de CO2-uitstoot kwam er discussie over de impactanalyse.  Twee mensen in de directie gingen erachter staan. Later omarmden anderen het ook.”
  • De presentatie van NS is hier te raadplegen.

Presentatie P+ bundel MVO-dilemma’s

Het plenaire deel eindigt met de presentatie van een bundel met interviews met MVO-managers over de dilemma’s waar zij tegenaan lopen. 
Jan Bom, hoofdredacteur van P+  en André Nijhof van Nyenrode Business Universiteit en lid van het Panel van Deskundigen van de Transparantiebenchmark zijn de samenstellers. De bundel werd uitgedeeld onder de aanwezigen en vond gretig aftrek.

De gebundelde interviews zijn na te lezen op de website van P+.

Workshop 1: Roel Drost van EY over het meten van waardecreatie

Roel Drost van EY gaat in op het wat, hoe en waarom van waardecreatie. Dat doet hij aan de hand van voorbeelden bij NS, Prorail, BAM, Siemens, Novo Nordisk en van EY zelf. Hij behandelt standaarden basistools en technieken voor het meten van waardecreatie.

De volledige presentatie over het meten van waardecreatie is hier te raadplegen.

Workshop 2: Jos Reinhoudt van MVO Nederland over materialiteit en waardecreatie

Jos Reinhoudt, kennismanager bij MVO Nederland, gaat in op de beweging in rapportage naar impact. Het businessmodel van je bedrijf beschrijft hoe waarde gecreëerd wordt voor alle stakeholders. Bij een veranderend begrip van waarde horen nieuwe business modellen.
Reinhoudt behandelt tevens de valkuilen bij het bepalen van de issues die er echt toe doen. Valkuil 1: alles is belangrijk. Valkuil 2: wat belangrijk is voor ons,  is belangrijk voor iedereen. Materialiteitsmatrices van een groot aantal bedrijven passeren de revue. Tot slot geeft Reinhoudt een overzicht van de manier waarop je materiële onderwerpen goed in een jaarverslag verwerkt.

De volledige presentatie over de materialiteit van waardecreatie is hier te raadplegen.

Meer foto's van de kick-off bijeenkomst zijn te vinden op Flickr.